tat

Muş, hayvan ürünlerinin merkezde olduğu bir mutfağa sahiptir. Muş Mutfağı, bu özelliğiyle Doğu Anadolu Mutfağı’na benzerlikler gösterir. Bununla birlikte yalnızca Muş yöresinde yapılan, birbirinden lezzetli çok sayıda yemek çeşidi vardır!

Muş Balı

Muş balı, Muş Ovası’nda ve ovayı çevreleyen dağlarda doğal olarak yetişen çeşitli endemik bitkilerin ve yörede yetiştirilen bazı kültür bitkilerinin polen tanelerini içeren, açık renkli bir baldır. Keskin kokuludur, doğallığından ötürü kolay kolay bozulmaz, uzun süre saklanabilir.

Helimaşı Çorbası

Helimaşı Çorbası, kemiklerinden ayrılmış haşlama et, nohut, mercimek ve soğandan yapılır. Çok besleyici ve çok lezzetlidir.

Hez Dolması

Muş’un yöresel lezzetlerinden olan Hez Dolması, lahananın, kuşbaşı et ve pirinçle hazırlanan harçla doldurulup, tencerede ağır ağır pişirilmesiyle hazırlanır.

Muş Böreği

İncecik açılmış hamurun soğanlı ve kıymalı harçla birleştirildikten sonra, eritilen bol yağla buluşmasıyla hazırlanan Muş Böreği, fırınlanarak pişirilir. Soğuduktan sonra servis edilir.

Cavbelek

Cavbelek, yörede “kurut” adı verilen kurutulmuş yoğurt, un, bulgur, sarımsak ve soğanın harmanlanmasıyla yapılır.

Mırtöge

Mırtöge, un ve yağın karıştırıldıktan sonra içine yumurta kırılıp kızartılmasıyla hazırlanır.

Herse

Haşlanmış kemiksiz etlerin haşlanmış buğdayla bir araya getirilmesinden doğan bu Herse, Muş mutfağının yapı taşlarından biri olarak gösterilmektedir. Herse, üzerine bolca kızdırılmış yağ dökülerek servis edilir.

Kırçik

Yaz aylarında kurutulan salatalık kabuklarının yağda kavrulduktan sonra, soğan ve biberle buluşturulmasıyla yapılan Kırçik; yoğurt, sarımsak ve yağ ile hazırlanan "işkene" isimli sos eşliğinde servis edilir.

Teter Helvası

Oldukça pratik bir lezzet olan Teter Helvası, pekmezle ıslatılan köy ekmeğinin kaymak ve fındıkla süslenmesiyle hazırlanır.

Muş Köftesi

Yağsız et, iki yada üç kez makineden geçirilir ve dövülür. Köftelik bulgurla iyice yoğrulur. Yoğrulan bu malzemeden bir tutam avuç içine alınır ve iyice sıkılır, top haline getirilir, ortasından oyulur ve daha önce hazırlanmış kıyma, soğan, ceviz içi ve pirinç karışımı iç bu oyuğa konarak tekrar kapatılır. Tuzlu suda 20-30 dakika pişirildikten sonra tabaklara konur, üzerine tereyağı dökülerek servis yapılır.

Domatesli Lahana Dolması (Kırkçikli Kelem Dolması)

Yağlı kıyma, bulgurla iyice yoğrulur. Haşlanmış lahana yapraklarına sarılır. Tencereye, bir sıra dolma bir sıra da domates ve biber karışımı serilir ve ateşe verilir. Piştikten sora üzerine biberli yağ dökülerek servis yapılır.

Çorti

Lahana yaprakları ufak ufak doğranır ve maydanoz, reyhan, soğan ve çeşitli baharatlardan oluşan karışımla birlikte tüpe doldurulur. Ekşi olması için de küpe bir miktar nohut ve hamur atılır. Kışlıktır. Kuru yemeklerin yanında yenildiği gibi içine dövme ya da kemikli et katılıp pişirilerek de yenilebilir.

Cağ Salamurası

Dağlarda yetişen bir bitkidir. Yazın toplanır. Turşu gibi tenekelerde veya başka kaplarda tutulur. Kızgın tavaya biraz yağ dökülerek içinde pişirilir, üzerine birkaç tane yumurta kırılır unla karıştırılır, iyice piştikten sonra kaplara konur.

Muş Çorti Turşusu

Muş, zengin bir mutfak kültürüne sahiptir. Hayvancılığın yaygın olması nedeniyle et, yöre beslenmesinde temel bir öğe konumundadır. Kış mevsiminin oldukça uzun sürmesi sebebiyle, güz mevsimi gelmeden önce her aile kışlık gıda hazırlıklarına başlar. Bu süreçte sebzeler kışa hazırlanır ve yörede “kelem” olarak adlandırılan lahana, sıklıkla tüketilen ürünlerin başında gelir.

Rivayete göre Lokman Hekim, gezileri sırasında Muş’a uğramış ve halkın büyük çoğunluğunun lahana tükettiğini görünce, “Burada bana çok iş düşecek. İlkbahar geldiğinde bunların çoğu hastalanacak.” diye düşünmüştür. Ancak ilkbahar gelip karlar eridiğinde, halkın “uçkun” adı verilen bir bitkiyi tükettiğini fark etmiş ve bu bitkiyi incelemiştir. Yapılan inceleme sonucunda, uçkunun lahananın aşırı tüketilmesinden kaynaklanabilecek hastalıkları giderdiğini tespit etmiştir.

Görüldüğü üzere lahana tüketimi yörede uzun yıllardır yaygın olup bölgeyle özdeşleşmiştir. Lahana kış için birkaç farklı yöntemle saklanmaktadır. Bunlardan en yaygın olanı “çorti”dir. Bir tür turşu olan çorti; ince doğranan lahana yapraklarının reyhan, pul biber, limon, tuz ve su eklenerek kavanozlara basılmasıyla hazırlanır. Çortinin ekşi bir tat kazanması için nohut veya ekşitilmiş hamur kullanılır. Sirke eklenmemesi, çortiyi diğer turşu türlerinden ayıran en önemli özelliktir. Çorti, yemeklerin yanında tüketildiği gibi; yarma buğday ve et eklenerek çorti yemeği olarak da hazırlanır.